carbon

Lleihau Carbon

Cyflwyniad

Mae datgarboneiddio’n cael ei gydnabod fel amod angenrheidiol i weithredu amgylchedd cynaliadwy’r Brifysgol i bawb.  Mae gan y Brifysgol, fel pob sefydliad gyfrifoldeb i ymdrin â datgarboneiddio; ac i gyrraedd targed Llywodraeth y DU i gael dim allyriadau net erbyn 2050 ac ymdrechu tuag at uchelgais Llywodraeth Cymru i gael sector cyhoeddus carbon niwtral erbyn 2030.  Rydym yn cychwyn ar ein taith tuag at ddatgarboneiddio ac ar hyn o bryd rydym yn nyddiau cynnar adnabod a deall ein hallyriadau o’n gweithrediadau Cwmpas 1, Cwmpas 2 a Chwmpas 3. Mae Cwmpas 1 yn cyfeirio at allyriadau uniongyrchol, megis gan nwy naturiol a phetrol. Allyriadau trydan yw Cwmpas 2 a Chwmpas 3 yw’r holl allyriadau eraill.  Dros y misoedd nesaf, bydd ein hôl troed carbon yn cael ei gyhoeddi a bydd map trywydd yn cael ei ddatblygu i amlinellu’r modd y bydd y Brifysgol yn bwriadu lleihau ei hallyriadau.  I gyflawni dim allyriadau net, bydd angen newidiadau uchelgeisiol a gall hyn ond ei gyflawni drwy bartneriaeth gydweithredol ar bob lefel o’r Brifysgol, yn cynnwys arweinyddiaeth uwch ac ymgysylltu gan fyfyrwyr.

 

Bydd ein map trywydd Carbon yn cael ei ddatblygu i gydredeg â’n gweledigaeth fel Prifysgol, polisïau cynaliadwyedd mewnol/arferion gwaith ynghyd ag ymrwymiadau Llywodraethau Cymru a’r DU i ddatgarboneiddio.  Bydd y lleihad yn ein hallyriadau’n cael eu gyrru gan y chwe gweithgaredd eang, allweddol isod:

 

1.       Ynni – Buddsoddi mewn peiriannau a seilwaith sy’n arbed ynni ac ystyried creu ynni adnewyddadwy/carbon isel.

 

2.       Gwastraff – Rhoi ar waith fentrau sy’n lleihau gwastraff, hybu ymwybyddiaeth ac annog economi gylchol.

 

3.       Adeiladu/Adnewyddu – Manteisio i’r eithaf ar gyfleoedd i godi adeiladau sy’n arbed ynni ac ystyried ôl troed carbon gweithgareddau adeiladau’r dyfodol.

 

4.       Teithio – Hyrwyddo ac annog teithio carbon isel/llesol.

 

5.       Bioamrywiaeth – Cynyddu storio carbon mewn amgylchedd naturiol ac wedi’i adeiladu drwy gynyddu coetiroedd.

 

6.       Caffael a’r gadwyn gyflenwi – deall effeithiau ein cadwyn gyflenwi a gweithio gyda’n cyflenwyr i leihau hyn pan fo’n bosib.

 

Ynghyd â rhain, bydd gweithgareddau lleihau carbon a chynaliadwyedd yn cael eu hyrwyddo a’u cyfleu ledled y Brifysgol i gynyddu ymwybyddiaeth ac ymgysylltu gyda’n staff a’n myfyrwyr mewn gweithgareddau i’w helpu i leihau eu hôl troed carbon unigol yn y campws ac adref.

 

Cynnydd

 

Ffurfiwyd Prifysgol De Cymru yn 2013, felly dewiswyd blwyddyn ariannol 2012/13 yn flwyddyn sylfaen ar gyfer cymariaethau, gan mai data’r flwyddyn hon yw ein blwyddyn gyntaf fel PDC.  Mae’r data o’n cyflwyniad yn 2017/18 i’r Awdurdod Safonau Addysg Uwch (HESA) yn dangos, er bod ystad y Brifysgol nawr 27% yn fwy nac yn 2012/2013, rydym wedi llwyddo gostwng ein hallyriadau Cwmpas 1 a 2 o 13%.  Mae’r allyriadau hyn wedi gostwng o 10,995 tCO2 yn 2012/13 i 9,569 yn 2017/18.  Mae hyn yn ganlyniad i nifer o welliannau mewn peiriannau ac offer, buddsoddi mewn camau effeithlonrwydd ynni a gwell arferion gwaith o ganlyniad i fwy o reolaeth o’n System Reoli Adeiladau (BMS).  Cafwyd mwy o leihad carbon o ganlyniad i leihau ein defnydd o gyfleustodau, yn ogystal â ffactor carbon y grid yn lleihau o ganlyniad i ddatgarboneiddio’r grid.

 

Erbyn hyn, mae buddsoddiad sylweddol yn ein hoffer monitro cyfleustodau wedi’n galluogi i fonitor a thargedu’n well ein hallyriadau Cwmpas 1 a 2.  Bydd hyn ar y cyd â chreu ein hôl troed carbon yn dangos yn gliriach ymhle y bydd angen i ni ganolbwyntio ar ein hymdrechion i leihau er mwyn sicrhau ein bod yn cydredeg â’n gofynion datgarboneiddio.